Η προσωπική ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από το πόσες τεχνικές γνωρίζει κάποιος. Εξαρτάται κυρίως από την ικανότητά του να αναγνωρίζει τι συμβαίνει, να αξιολογεί τις διαθέσιμες επιλογές και να παίρνει την κατάλληλη απόφαση πριν η κατάσταση επιδεινωθεί.

Στο νέο του άρθρο στο The CPD Certification Service, ο Σταύρος Μπαρούτας εξηγεί γιατί η σωστή λήψη αποφάσεων έχει μεγαλύτερη αξία από την απομνημόνευση έτοιμων αντιδράσεων.

Οι περιορισμοί της εκπαίδευσης που ξεκινά από την τεχνική

Μια τεχνική μπορεί να εξασκηθεί πολλές φορές μέσα σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον. Οι πραγματικές συνθήκες όμως σπάνια προσφέρουν την ίδια σαφήνεια.

Μπορεί να υπάρχει αιφνιδιασμός, αβεβαιότητα για τις προθέσεις κάποιου, περιορισμένος χώρος, παρουσία άλλων ανθρώπων ή έλλειψη μιας ξεκάθαρης στιγμής κατά την οποία ξεκινά το περιστατικό.

Έτσι προκύπτει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να γνωρίζει κάποιος τι πρέπει να κάνει και στο να μπορεί να αναγνωρίσει πότε χρειάζεται να το κάνει.

Ένα πλαίσιο για σκέψη και όχι μόνο για αντίδραση

Η προσωπική ασφάλεια μπορεί να οργανωθεί γύρω από μια διαδοχική διαδικασία:

  • Επίγνωση: Παρατηρώ τι συμβαίνει γύρω μου.
  • Αναγνώριση: Εντοπίζω κάτι που χρειάζεται την προσοχή μου.
  • Αξιολόγηση: Εξετάζω τη συμπεριφορά, την απόσταση, το περιβάλλον, τις εξόδους και τις διαθέσιμες επιλογές.
  • Απόφαση: Επιλέγω την ενέργεια που ανταποκρίνεται καλύτερα στις πραγματικές συνθήκες.
  • Ενέργεια: Εφαρμόζω την απόφαση με τρόπο ανάλογο του κινδύνου.
  • Επανεκτίμηση: Παρατηρώ τι άλλαξε και προσαρμόζω την επόμενη επιλογή μου.

Η ενέργεια δεν σημαίνει απαραίτητα σωματική αντίδραση. Μπορεί να σημαίνει απομάκρυνση, δημιουργία απόστασης, αλλαγή θέσης, επικοινωνία, κίνηση προς έναν ασφαλέστερο χώρο ή αναζήτηση βοήθειας.

Λήψη αποφάσεων υπό πίεση

Οι αποφάσεις σε μια δύσκολη κατάσταση δεν λαμβάνονται σε ιδανικές συνθήκες. Η πίεση μπορεί να επηρεάσει την προσοχή, την αντίληψη και την αξιολόγηση των διαθέσιμων πληροφοριών.

Για αυτό η απομνημόνευση συγκεκριμένων αντιδράσεων δεν είναι αρκετή. Η εκπαίδευση χρειάζεται να δίνει στον συμμετέχοντα την ευκαιρία να παρατηρεί αλλαγές, να διαχειρίζεται την αβεβαιότητα και να αποφασίζει καθώς η κατάσταση εξελίσσεται.

Η αξία της εκπαίδευσης μέσα από σενάρια

Η εκπαίδευση με σενάρια βοηθά στην ανάπτυξη αυτής της ικανότητας. Ένα χρήσιμο σενάριο δεν χρειάζεται να είναι ακραίο ή θεαματικό.

Καθημερινές καταστάσεις μπορούν να εκπαιδεύσουν τον συμμετέχοντα να αξιολογεί:

  • αλλαγές στην απόσταση
  • απρόβλεπτες κινήσεις
  • λεκτική επικοινωνία
  • εμπόδια του περιβάλλοντος
  • την παρουσία άλλων ανθρώπων
  • διαφορετικές διαδρομές απομάκρυνσης
  • μεταβαλλόμενα επίπεδα αβεβαιότητας

Ο στόχος δεν είναι η δημιουργία φόβου ή η ενθάρρυνση της σύγκρουσης. Είναι η ανάπτυξη ήρεμης, αναλογικής και προσαρμόσιμης λήψης αποφάσεων.

Η ανάπτυξη της κρίσης

Μια σωστή εκπαιδευτική διαδικασία δεν εξετάζει μόνο αν μια τεχνική εκτελέστηκε σωστά. Εξετάζει επίσης τις αποφάσεις που προηγήθηκαν.

  • Τι παρατήρησες;
  • Τι άλλαξε στην κατάσταση;
  • Ποιες επιλογές είχες;
  • Γιατί επέλεξες τη συγκεκριμένη ενέργεια;
  • Ποιες πληροφορίες σου έλειπαν;
  • Τι θα σε έκανε να αλλάξεις την απόφασή σου;

Αυτές οι ερωτήσεις μετατρέπουν μια άσκηση σε πραγματική μαθησιακή διαδικασία και βοηθούν τον εκπαιδευόμενο να κατανοήσει τις αρχές πίσω από κάθε επιλογή.

Η καλύτερη απόφαση τη σωστή στιγμή

Μια τεχνικά σωστή αντίδραση δεν αποτελεί απαραίτητα καλή επιλογή, εάν κλιμακώνει χωρίς λόγο την κατάσταση ή αγνοεί μια ασφαλέστερη εναλλακτική.

Αντίθετα, η επιλογή να δημιουργήσει κάποιος απόσταση, να αποδεσμευτεί ή να απομακρυνθεί μπορεί να αποτελεί εξαιρετική απόφαση, ακόμη και όταν δεν χρησιμοποιείται καμία σωματική τεχνική.

Το ουσιαστικό ερώτημα στην προσωπική ασφάλεια δεν είναι μόνο «ποια τεχνική γνωρίζω;».

Είναι «ποια είναι η καλύτερη απόφαση που μπορώ να πάρω αυτή τη στιγμή;».

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο:
Why Good Decision Making Matters More Than Technique in Personal Safety